“Te lang heeft Europa digitale autonomie en concurrentiekracht als twee verschillende opgaven gezien.”

Kunt u kort vertellen over uw organisatie en uw rol?
De gemeente Amsterdam staat elke dag klaar voor onze honderdduizenden inwoners, ondernemers en bezoekers. Digitalisering raakt daarmee werkelijk alles in de stad en de regio: hoe je een paspoort aanvraagt, hoe het verkeer stroomt, hoe veilig de straat is en hoe de economie draait. Als wethouder Digitale Zaken ga ik over de digitale ontwikkeling van de stad. De belangrijkste vraag is voor mij steeds: wat betekent dit voor de Amsterdammer, creëren we maatschappelijke waarde? Ik zie digitalisering als een middel om mensen te faciliteren en niet als een doel op zich. We willen een stad zijn die technologisch vooroploopt, op een manier die je kunt vertrouwen: inclusief, veilig en democratisch gecontroleerd.

Hoe beoordeelt u de huidige digitale concurrentiekracht van Nederland?
Nederland heeft een uitstekende uitgangspositie: een sterke kennisbasis, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een digitale infrastructuur die er internationaal toe doet. Op die infrastructuur kunnen we met AI, chips, quantum en cybersecurity ons ecosysteem verder uitbouwen. De Europese Commissie noemt ons niet voor niets een koploper op het gebied van digitale innovatie. Zoals bekend is een goede uitgangspositie geen garantie voor toekomstig succes. Ik zie een tekort aan ICT-talent, investeringen die achterblijven en een patroon dat me zorgen baart: we zijn heel goed in onderzoeken en pilots, maar minder goed in daadwerkelijk opschalen.

Wat zijn jullie ambities om Nederland digitaal concurrerend te houden?
We hebben fantastische startups en onderzoekers, maar te vaak groeien succesvolle Nederlandse innovaties elders uit tot grote bedrijven. Om digitaal autonoom te zijn, moeten we zorgen voor Europees aanbod dat de concurrentie aankan, misschien niet direct op prijs, maar vooral op waarde en waarden. Te lang heeft Europa digitale autonomie en concurrentiekracht als twee verschillende opgaven gezien. Ze zijn onlosmakelijk verbonden: zonder digitale autonomie is duurzame Europese concurrentiekracht niet mogelijk.

Welke rol spelen digitale infrastructuur en connectiviteit hierbij in de dagelijkse praktijk van uw organisatie?
Een moderne overheid kan niet functioneren zonder betrouwbare digitale infrastructuur. Dienstverlening, verkeersmanagement, camera's, straatverlichting, sensoren en datatoepassingen: het draait allemaal op dat fundament. Connectiviteit is inmiddels net zo'n basisvoorziening als stroom en water. In onze Agenda Digitale Stad zien we die vraag alleen maar groeien. Het is belangrijk om digitale infrastructuur niet te reduceren tot een technisch vraagstuk. Waar liggen de netwerken, wie beheert ze, hoeveel capaciteit is er en voor wie? Dat zijn geen ICT-vragen, maar vragen die rechtstreeks over Amsterdammers gaan. Kan de ambulance op tijd komen, werken de verkeerslichten als het druk is, is jouw data veilig? Dát is waarom dit publiek belang is.

Hoe beoordeelt u de kwaliteit van de Nederlandse digitale infrastructuur, en wat functioneert op dit moment goed?
Die kwaliteit is over het algemeen hoog. Dat mag ook wel eens gezegd worden. Nederland heeft een zeer goede uitgangspositie met breedband, mobiele netwerken en een sterke internet- en datacentersector. Ook de Europese Commissie noemt onze connectiviteitsinfrastructuur goed ontwikkeld, met hoge breedbanddekking en uitstekende 5G-diensten. Minder zichtbaar en minstens zo belangrijk: we hebben in de metropool Amsterdam een uniek ecosysteem van bedrijven, kennisinstellingen en publieke organisaties en kunnen partijen relatief gemakkelijk bij elkaar brengen.

Wat kan of moet verbeterd worden aan de digitale infrastructuur van Nederland?
Ik zie drie prioriteiten. Ten eerste digitale weerbaarheid en autonomie: we zijn te afhankelijk van een handvol mondiale techbedrijven en te kwetsbaar voor geopolitieke schokken. Ten tweede toekomstbestendigheid: anticiperen op de enorme groei van dataverkeer en rekenkracht, niet achteraf capaciteit toevoegen, maar vooruitplannen, met nieuwe technieken die veel minder water en energie gebruiken. Ten derde publieke regie. Digitale infrastructuur claimt schaarse ruimte in onze steden en raakt energie, veiligheid en leefbaarheid, dus overheden moeten dat overzien en een serieuze positie aan tafel hebben. De markt kan veel, maar kan niet allesbepalend zijn voor wat maatschappelijk wenselijk is. Daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor de overheid.

Wat is volgens u de impact van de opkomst van AI op de digitale infrastructuur?
AI verandert de schaal waarop we digitale infrastructuur nodig hebben: meer rekenkracht, datacenters, dataverbindingen en energie. Tegelijk ontstaat er een nieuwe infrastructuurlaag rond AI-modellen, cloudvoorzieningen, chips en gespecialiseerde hardware. AI is dus niet alleen software; AI is óók infrastructuurpolitiek. AI biedt natuurlijk ook kansen: we onderzoeken hoe AI onze dienstverlening en het stedelijk beheer kan verbeteren en informatie toegankelijker kan maken. Daarbij staat voor ons altijd de mens centraal en moeten grondrechten en publieke waarden worden beschermd. AI moet de mens versterken en zeker niet vervangen waar menselijke afweging nodig is.

Waar liggen volgens u de grootste bedreigingen voor Nederland om internationaal concurrerend te blijven?
Een belangrijk risico is versnippering. We hebben in Nederland veel goede initiatieven, maar soms zijn die te klein of te lokaal om internationaal impact te maken. Zeker bij AI zien we dat kleinere bedrijven moeite hebben met adoptie van nieuwe techniek en dat innovatie-initiatieven versnipperd kunnen zijn; ook de Europese Commissie wijst daarop. Via de Nederlandse Digitaliseringsstrategie kunnen we die versnippering voorkomen en initiatieven bij elkaar brengen.

Waar liggen volgens u de grootste kansen voor Nederland om internationaal concurrerend te blijven?
Onze grootste kans is om onze sterke kennispositie te combineren met ondernemerschap en publieke innovatie. Amsterdam heeft daarbij een bijzondere positie: universiteiten, bedrijven, startups, investeerders en een grote internationale gemeenschap komen hier samen. Dat ecosysteem moeten we sterker verbinden. Amsterdam investeert daarom onder andere in AI-infrastructuur, talent, digitale autonomie en verantwoorde technologie.

Wat moet Nederland doen om de kansen te benutten en de bedreigingen te voorkomen? Welke rol ziet u daarbij voor de overheid?
De overheid moet veel meer strategische regie nemen. Niet door zelf alle technologie te willen bouwen, maar door duidelijke keuzes te maken en randvoorwaarden te creëren. Dat betekent investeren in onderwijs en digitale vaardigheden, in infrastructuur en in onderzoek. Europese samenwerking versterken. Overheidsdata verantwoord beschikbaar maken. En niet in de laatste plaats: zorgen dat cybersecurity en digitale autonomie structureel onderdeel zijn van ons economisch beleid. Daarnaast moeten we als overheid zelf een goede en veeleisende opdrachtgever zijn – de launching customer. Als overheden gezamenlijk optrekken, kunnen we marktpartijen stimuleren producten en diensten te ontwikkelen die aansluiten bij publieke waarden. De Nederlandse Digitaliseringsstrategie gaat inmiddels uit van precies die aanpak: overheden, kennisinstellingen en marktpartijen moeten meer als één ecosysteem samenwerken.

Stel dat u de staatssecretaris/eurocommissaris die verantwoordelijk is voor digitalisering één dringend advies mag meegeven. Welk advies zou dat zijn?
We hoeven niet alles zelf te produceren. Maar we moeten wel zelf kunnen beslissen. Als Europa afhankelijk is van een paar bedrijven voor cloud, AI, chips, besturingssystemen en digitale infrastructuur, dan is onze economische en politieke autonomie kwetsbaar. Mijn advies: investeer fors in Europese digitale infrastructuur, het liefst een overheidscloud, die voorkomt dat niet-Europese bedrijven via overnames toegang krijgen tot gevoelige informatie van overheden. Maar doe dat samen met Europese bedrijven en Europese kennis. Zorg voor schaal, gebruik publieke inkoop als hefboom en voorkom dat regelgeving innovatie onmogelijk maakt.

Ziet u opties om in een coalitieverband werk te maken van de versterking van de digitale economie?
Absoluut – sterker nog, ik denk dat we dat veel meer moeten doen. Gemeenten kunnen dit niet alleen: we moeten coalities bouwen tussen overheden, telecombedrijven, technologiebedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Amsterdam heeft al een breed AI- en tech-ecosysteem, met partijen als Amsterdam AI en ICAI Labs. Een goede coalitie zou wat mij betreft niet alleen over technologie praten, maar die inzetten om concrete maatschappelijke problemen aan te pakken: digitale inclusie, cybersecurity, slimme mobiliteit, AI in de publieke dienstverlening of energie-efficiënte digitale infrastructuur.

Wat zou uw organisatie met VodafoneZiggo willen doen in dit verband?
Ik zou VodafoneZiggo en alle andere aanbieders van digitale infrastructuur willen uitdagen om samen met ons te kijken naar de digitale infrastructuur van de stad van de toekomst. Niet alleen naar meer bandbreedte, maar naar wat Amsterdam de komende tien tot twintig jaar nodig heeft om digitaal sterk, veilig en inclusief te blijven. Dan kunnen we, mogelijk samen met andere telecombedrijven, op zoek naar goede voorbeelden: 5G en IoT in de openbare ruimte, slimme mobiliteit, cybersecurity en digitale inclusie. Jullie als leverancieres hebben kennis, infrastructuur en innovatiekracht; Amsterdam heeft de maatschappelijke vraagstukken en de publieke ruimte. Breng je die werelden bij elkaar, dan bouw je niet alleen een slimme stad, maar een stad die digitaal sterk, sociaal en democratisch is.

Over deze serie: Hoe blijft Nederland digitaal concurrerend in Europa en de wereld?
In aanloop naar het symposium Staying Ahead: Connectivity for Europe’s Next Decade op 15 oktober 2026, verzamelde VodafoneZiggo inzichten van kopstukken uit het Nederlandse bedrijfsleven, overheid en technologiesector. De inzichten zijn gebundeld in een whitepaper.

Benieuwd naar het vorige interview uit deze serie? Lees hier het gesprek met Rob de Bie, Head of Business Development Hospital Patient Monitoring bij Philips.